Kościelna wykreślanka

• lavabo: Manutergium, czasami błędnie nazywane lavabo (od liturgicznego obrzędu, podczas którego jest używane), to biały ręcznik (chusta), którym kapłan wyciera ręce podczas mszy po obmyciu rąk (lavabo). Czasami jest na nim wyszyty krzyżyk — zwykle na brzegu (dla odróżnienia od purifikatorium, które ma krzyż wyszyty na środku), lub litera „L”, albo może być całkowicie bez zdobienia. Zazwyczaj kładzie się go na dzbanuszki z winem i wodą albo na lavabo.
• dzbanuszki: Podczas katolickiej mszy używa się pary małych liturgicznych dzbanuszków na tacy — jeden służy do wody (często oznaczony literą A od łacińskiego „aqua” lub bez oznaczenia), a drugi do wina (z literą V od „vinum”). Kapłan nalewa z nich podczas liturgii wino i wodę do kielicha. Następnie modli się Psalm 26,6, zaczynający się słowem „lavabo” (umyję), i obmywa palce wodą z większego dzbanuszka, którą podaje mu ministrant na ręce. Do wycierania rąk służy mały ręcznik, którym dzbanuszki były przykrywane. Cały ten obrzęd nazywa się po łacinie „lavabo”, co przeniosło się również na nazwę ręcznika używanego podczas tego rytuału. Od roku 1968 obrzęd został uproszczony — kapłan modli się wtedy Psalm 51,4, czyli prośbę o przebaczenie swoich grzechów przed składaniem ofiary eucharystycznej. Liturgiczne dzbanuszki są zwykle szklane, choć czasem wykonuje się je z drogich metali, na przykład pozłacanego srebra, cyny lub mosiądzu. Większy dzbanuszek do obmywania rąk zazwyczaj jest metalowy.
• lódeczka: Łódeczka (łac. navicula) to w liturgii naczynie przeznaczone do przechowywania kadzidła, które kapłan dosypuje do kadzielnicy. Tradycyjnie łódeczki miały kształt kadłuba łodzi, obecnie często są okrągłe. Podczas nabożeństw łódeczkę z łyżeczką nosi ministrant zwany navikulariuszem.
• palla: Palla (czasami nazywana też pala) to ozdobny, lniany kwadrat wzmocniony tekturą, którym podczas mszy przykrywa się kielich z winem mszalnym (krwią Pańską), aby do środka nie dostały się zanieczyszczenia lub owady. Pochodzi od tylnej części korporale i jest używana w Kościele rzymskokatolickim oraz kościołach luterańskich.
• chrzcielnica: Chrzcielnica to zbiornik lub naczynie z wodą święconą, używane w świątyniach chrześcijańskich do udzielania sakramentu chrztu. Zawiera wodę święconą, którą człowiek jest ochrzczony i poprzez chrzest staje się chrześcijaninem.
• aspersorium: Aspersorium (od łacińskiego aspergere, czyli „pokropić”) to przenośny pojemnik na wodę święconą, do którego zanurza się kropidło (aspergil) podczas błogosławienia wodą święconą w Kościele rzymskokatolickim. W przenośnym znaczeniu może oznaczać także kropielnicę. Osoba niosąca aspersorium nazywa się asperferariuszem.
• monstrancja: Monstrancja (z łac. monstrare – pokazywać, demonstrować), zwana także custodia, to ozdobna, przeszklona szkatułka na nóżce, wykonana ze szlachetnych metali (najczęściej ze złoconego srebra). Należy do świętych naczyń i sprzętów, czczonych na ołtarzach kościołów katolickich, zwanych po łacinie Vasa sacra. W najstarszych czasach (od około XII wieku) służyła do wystawiania relikwii świętych (łac. ostensio), była więc pierwotnie ostensorium – otwartym (przeszklonym lub wyposażonym w kryształ berylowy) relikwiarzem, zwanym też monstrantia pro reliquiis.
• luminum: Biała Sobota (łac. sabbatum sanctum, magnum lub luminum – czyli święta, wielka lub świetlista) to dzień w kalendarzu liturgicznym poprzedzający Niedzielę Wielkanocną, będący częścią Świętego Tygodnia – drugi dzień triduum paschalnego. Upamiętnia dzień, gdy Jezus spoczywał w grobie.
• tabernakulum: Eucharystyczny tabernakulum (określany w różnych okresach i w zależności od umiejscowienia jako sanktuarium, pastoforium lub tabernakulum, wywodzące się z łacińskiego „tabernaculum”) jest najświętszym miejscem w kościołach katolickich przeznaczonym do przechowywania naczyń liturgicznych z Eucharystią. Dostęp do sanktuarium ma wyłącznie kapłan lub osoba przez niego upoważniona; nikt inny (ministranci, kościelni, wierni itp.) nie może nic do niego wkładać, zabierać ani w inny sposób manipulować tym miejscem.
• celebrans: Celebrans nsuczestniczyło kilku kapłanów (tzw. koncelebracja), co wcześniej było zarezerwowane jedynie na wyjątkowe okazje. Kapłani ci nazywani są koncelebransami, a jeden z nich pełni funkcję głównego celebransa wspólnej koncelebracji. W Kościołach chrześcijańskiego Wschodu koncelebracja była natomiast zjawiskiem powszechnym.
• kadzidło: Kadzidło (łac. olibanum, ang. frankincense, niem. Weihrauch, hebr. לבונה, levona; arab. لبٌان, lubbān; w prawosławiu obok ogólnego terminu кадило (kadzidło) częściej używa się określenia ла́дан (ladan), greckie λήδανον lub λάδανον) to aromatyczna żywica pozyskiwana z tak zwanej żywicy klejopryśnicowej. Pozyskuje się ją z pnia kadzidłowca (Boswellia). Używana często w połączeniu z mirrą i balsamem, podczas palenia wydaje korzenny aromat.
• hostie: Hostie (z łac. hostia – ofiara, zwierzę ofiarne) oznacza w tradycji chrześcijańskiej chleb przygotowany do sprawowania Eucharystii. Większość liturgii określa hostię po konsekracji jako „ciało Chrystusa”. Między poszczególnymi kościołami chrześcijańskimi nie ma zgody co do sposobu obecności Chrystusa podczas sprawowania Eucharystii.
• bierzmowanie: Bierzmowanie (z niemieckiego „firmen”, łac. „firmare” – umacniać) jest jednym z siedmiu sakramentów Kościoła katolickiego, prawosławnego oraz Czechosłowackiego Kościoła Husyckiego. Razem z chrztem i eucharystią stanowi jeden z sakramentów inicjacyjnych. Według nauki wymienionych kościołów, bierzmowanie jest sakramentem ustanowionym przez Jezusa Chrystusa, poprzez który chrześcijanin otrzymuje od Boga pieczęć daru Ducha Świętego. Wraz z chrztem i sakramentem święceń, bierzmowanie według nauki katolickiej odciska niezniszczalny znak (charakter) w duszy człowieka, dlatego te sakramenty można przyjąć tylko raz w życiu.
• diakon: Diakon (z greckiego διάκονος, diakonos — sługa lub także kelner) w kościołach chrześcijańskich to osoba upoważniona do pełnienia służby o charakterze charytatywnym i administracyjnym. Aktywnie uczestniczy w nabożeństwach, czyta święte teksty, naucza religii i wykonuje podobne zadania. Do pełnienia tego urzędu musi być wyświęcony. W Kościele katolickim, prawosławnym, anglikańskim, starokatolickim i husyckim diakonat jest pierwszym stopniem sakramentu święceń.
• purifikatorium: Purifikatorium (od łacińskiego purificatio, czyli oczyszczenie) to biały, prostokątny ręcznik używany podczas katolickiej liturgii. Składa się go na sześć części, tworząc wąski pasek, który wkłada się między kielich a pallę. W środkowej części często haftowany jest mały krzyżyk, a na węższych końcach może mieć zdobienia. Przez większość nabożeństwa spoczywa na kielichu, a podczas obrzędu Ofiary umieszczany jest na korporale.